Lebanon’s Offshore Gas: The Search for Energy Sovereignty in a Fragile State

Lebanon has signed a new agreement with an international consortium consisting of TotalEnergies, ENI, and QatarEnergy to carry out offshore hydrocarbon exploration and development activities within its maritime zones in the Eastern Mediterranean.

 The Eastern Mediterranean has long been defined not only by its hydrocarbon potential, but by a more fundamental question: under what political conditions can these resources actually be brought into production? Lebanon’s offshore gas fields have become one of the most illustrative cases of this dilemma.

 While the recently signed exploration and development agreement appears, on the surface, to be a technical energy investment, its underlying dynamics extend far beyond geology. Issues of state capacity, sovereignty, border security, and international energy diplomacy are deeply embedded in this dossier.

 For Lebanon, offshore gas represents more than an economic opportunity. It has become a test of how functional central authority can remain within a fragmented state structure.

Technical Framework: Anatomy of the Exploration Agreement

 The Lebanese government has signed an agreement for offshore exploration activities with an international consortium composed of TotalEnergies, ENI, and QatarEnergy.

 The structure of this consortium is far from accidental:

• TotalEnergies brings extensive experience operating in politically sensitive environments across the Eastern Mediterranean.

• ENI contributes long-standing expertise in managing upstream assets in complex and fragile state settings.

• QatarEnergy adds financial resilience and diplomatic balance to the partnership.

 Yet technical capability alone is not the determining factor in this case. The core issue lies in the security architecture within which these offshore fields will be developed.

Geopolitical Tension: Energy Field or a Boundary Line?

 Lebanon’s offshore areas are located not only beneath the seabed, but directly atop political fault lines. Although the maritime boundary arrangement with Israel temporarily reduced tensions, the de facto situation remains highly fragile.

 In this context, offshore blocks are no longer merely sites of energy production; they have become integral to broader security and sovereignty debates. Maritime boundary agreements, when not supported by enforceable political and military realities, struggle to deliver lasting stability.

 This raises a critical question:

If a state cannot politically and militarily secure its offshore energy fields, can those fields truly be considered sovereign assets?

 This question extends well beyond Lebanon and offers an analytical framework applicable to offshore energy projects across the Global South.

Energy Sovereignty or Proxy Energy Governance?

 In the Lebanese case, offshore energy investment transcends conventional development narratives. The prospect of revenue generation alone does not constitute sufficient assurance. The central issue revolves around whether such income can be managed by the state in a centralized, transparent, and sustainable manner.

 Equally uncertain is how potential revenues would be distributed among competing political and armed actors, and whether offshore infrastructure could be protected during periods of crisis. This environment of uncertainty shifts offshore gas away from a model of energy sovereignty and toward one of proxy energy governance, in which external actors effectively shape outcomes.

Regional Equation: Silent Competition in the Eastern Mediterranean

 Energy competition in the Eastern Mediterranean is no longer defined solely by reserve size. The real differentiation now lies in which states can offer a stable production environment, credible legal frameworks, and security architectures that provide investors with predictability.

 Within this regional equation, Lebanon remains a high-risk dossier despite its geological potential. Compared to other producers and prospective players in the basin, political fragility and security uncertainty continue to undermine Lebanon’s position.

The SAVYNOR Assessment

 Lebanon’s offshore gas fields represent far more than a new production frontier in the Eastern Mediterranean. They reveal a fundamental reality: energy resources derive real value only when anchored in strong state capacity.

 From SAVYNOR’s perspective, the central issue is not the existence of gas reserves, but who ultimately benefits from them, under what conditions, and for how long.

The Lebanese case demonstrates with clarity that energy can serve as both a promise of recovery and, when mismanaged, a force that further erodes sovereignty. As such, Lebanon’s offshore dossier should be read not only as a regional energy development, but as one of the most instructive case studies in the global relationship between energy and state authority.

---

Lübnan Offshore Gazı: Kırılgan Bir Devlette Enerji Egemenliği Arayışı

Lübnan, Doğu Akdeniz’deki offshore hidrokarbon potansiyelini değerlendirmek üzere TotalEnergies, ENI ve QatarEnergy’den oluşan uluslararası bir konsorsiyumla deniz yetki alanlarında arama ve geliştirme faaliyetlerini kapsayan yeni bir anlaşma imzaladı.

 Doğu Akdeniz, uzun süredir yalnızca hidrokarbon rezervleriyle değil, bu rezervlerin hangi siyasi koşullar altında üretilebildiği sorusuyla da tanımlanıyor. Lübnan’ın offshore gaz sahaları bu sorunun en çarpıcı örneklerinden biri hâline gelmiş durumda.

 Son imzalanan arama ve geliştirme anlaşması, yüzeyde teknik bir enerji yatırımı gibi görünse de, arka planında devlet kapasitesi, egemenlik, sınır güvenliği ve uluslararası enerji diplomasisi gibi çok katmanlı başlıkları barındırıyor.

 Lübnan için offshore gaz, yalnızca bir ekonomik umut değil; aynı zamanda parçalı bir devlet yapısında merkezi otoritenin ne ölçüde işlevsel kalabildiğinin testi niteliğini taşıyor.

Teknik Çerçeve: Arama Anlaşmasının Anatomisi

 Lübnan hükümeti, offshore arama faaliyetleri için TotalEnergies, ENI ve QatarEnergy’den oluşan uluslararası bir konsorsiyumla anlaşma imzaladı.

 Bu konsorsiyumun yapısı tesadüfi değil:

• TotalEnergies, Doğu Akdeniz’de siyasi riskle çalışmaya alışkın bir aktör

• ENI, karmaşık devlet yapılarında uzun vadeli varlık yönetimi tecrübesine sahip

• QatarEnergy, finansal dayanıklılık ve diplomatik denge unsuru olarak öne çıkıyor

 Ancak teknik yeterlilik, bu dosyada tek başına belirleyici değil. Asıl mesele, bu sahaların hangi güvenlik mimarisi içinde geliştirileceği.

Jeopolitik Gerilim: Enerji Sahası mı, Sınır Hattı mı?

 Lübnan offshore sahaları, yalnızca deniz tabanında değil; siyasi fay hatlarının tam üzerinde konumlanıyor. İsrail ile yapılan deniz sınırı mutabakatı, kısa vadede tansiyonu düşürmüş gibi görünse de, sahadaki fiilî durum hâlâ kırılganlığını koruyor.

 Bu noktada offshore alanlar, klasik bir enerji üretim sahası olmaktan ziyade, güvenlik ve egemenlik tartışmalarının doğrudan parçası hâline geliyor. Deniz yetki alanları üzerindeki uzlaşı, sahadaki askeri ve siyasi gerçekliklerle desteklenmediği sürece kalıcı bir istikrar üretmekte zorlanıyor.

 Burada kritik soru kendini dayatıyor:

Bir devlet, kendi offshore enerji sahasını askeri ve siyasi olarak koruyamıyorsa, bu saha gerçekten o devlete mi aittir?

 Bu soru yalnızca Lübnan’a özgü değil; Küresel Güney’deki birçok offshore enerji dosyası için emsal teşkil edebilecek bir çerçeve sunuyor.

Enerji Egemenliği mi, Enerji Vekâleti mi?

 Lübnan örneğinde enerji yatırımı, klasik anlamda “kalkınma” söyleminin ötesine geçiyor. Offshore gazdan gelir elde edilmesi ihtimali tek başına yeterli bir güvence oluşturmuyor. Asıl mesele, bu gelirin devlet tarafından merkezi, şeffaf ve sürdürülebilir biçimde yönetilip yönetilemeyeceği sorusunda düğümleniyor.

Aynı zamanda, elde edilecek ekonomik faydanın farklı siyasi ve silahlı aktörler arasında nasıl bölüşüleceği ve offshore altyapının kriz dönemlerinde korunup korunamayacağı belirsizliğini koruyor. Bu belirsizlik ortamı, offshore gazı bir enerji egemenliği aracından ziyade, dış aktörlerin yön verdiği bir enerji vekâleti modeline yaklaştırıyor.

 

Bölgesel Denklem: Doğu Akdeniz’de Sessiz Rekabet

 Doğu Akdeniz’de enerji rekabeti artık yalnızca rezerv büyüklükleri üzerinden okunmuyor. Bölgedeki asıl ayrışma, hangi ülkelerin istikrarlı bir üretim ortamı sunabildiği ve hangi devletlerin hukuki, kurumsal ve güvenlik altyapısının yatırımcılar açısından öngörülebilir olduğu üzerinden şekilleniyor.

 Bu çerçevede Lübnan, sahip olduğu potansiyele rağmen hâlâ yüksek riskli bir dosya olarak değerlendiriliyor. Bölgedeki diğer üretici ve aday ülkelerle kıyaslandığında, siyasi kırılganlık ve güvenlik belirsizliği Lübnan’ın elini zayıflatan temel unsurlar olmaya devam ediyor.

SAVYNOR Yorumu

 Lübnan offshore gaz sahaları, Doğu Akdeniz enerji denkleminde yeni bir üretim alanından çok daha fazlasını temsil ediyor. Bu dosya, enerji kaynaklarının ancak güçlü bir devlet kapasitesiyle anlam kazandığını açık biçimde ortaya koyuyor.

 SAVYNOR’a göre burada asıl mesele gazın varlığı değil; gazın kime, hangi koşullarda ve ne kadar süreyle hizmet edebileceği sorusudur.

 Lübnan örneği şunu net biçimde gösteriyor: Enerji, kırılgan devletler için bir kurtuluş vaadi olduğu kadar, yönetilemediğinde egemenliği daha da zayıflatan bir baskı unsuru hâline de gelebilir.

 Bu nedenle Lübnan offshore dosyası, yalnızca Doğu Akdeniz’in değil; küresel enerji–egemenlik ilişkisinin en öğretici vakalarından biri olarak okunmalıdır.

---

Le gaz offshore libanais : la quête de souveraineté énergétique dans un État fragile

Le Liban a signé un nouvel accord avec un consortium international composé de TotalEnergies, ENI et QatarEnergy afin de mener des activités d’exploration et de développement d’hydrocarbures offshore dans ses zones maritimes en Méditerranée orientale.

 La Méditerranée orientale se définit depuis longtemps non seulement par son potentiel en hydrocarbures, mais aussi par une question plus fondamentale : dans quelles conditions politiques ces ressources peuvent-elles réellement être mises en production ? Les gisements offshore libanais sont devenus l’un des exemples les plus révélateurs de ce dilemme.

 Si l’accord récemment signé apparaît, en surface, comme un investissement énergétique de nature technique, ses dynamiques sous-jacentes dépassent largement le cadre géologique. Les enjeux de capacité étatique, de souveraineté, de sécurité des frontières et de diplomatie énergétique internationale sont profondément imbriqués dans ce dossier.

 Pour le Liban, le gaz offshore représente bien plus qu’une opportunité économique. Il constitue un test de la capacité de l’autorité centrale à fonctionner au sein d’une structure étatique fragmentée.

Cadre technique : anatomie de l’accord d’exploration

 Le gouvernement libanais a signé un accord relatif aux activités d’exploration offshore avec un consortium international composé de TotalEnergies, ENI et QatarEnergy.

 La composition de ce consortium n’a rien d’un hasard :

• TotalEnergies apporte une expérience approfondie des environnements politiquement sensibles en Méditerranée orientale.

• ENI contribue par son expertise de long terme dans la gestion d’actifs en amont au sein d’États complexes et fragiles.

• QatarEnergy ajoute une solidité financière ainsi qu’un équilibre diplomatique à l’ensemble du partenariat.

 Toutefois, les capacités techniques ne constituent pas à elles seules le facteur déterminant de ce dossier. L’enjeu central réside dans l’architecture de sécurité au sein de laquelle ces champs offshore seront développés.

Tension géopolitique : champ énergétique ou ligne de délimitation ?

 Les zones offshore libanaises ne se situent pas uniquement sous le fond marin ; elles se trouvent également au cœur de lignes de fracture politiques. Bien que l’accord sur la délimitation maritime avec Israël ait temporairement réduit les tensions, la situation de fait demeure extrêmement fragile.

 Dans ce contexte, les blocs offshore ne sont plus de simples sites de production énergétique. Ils deviennent des éléments centraux des débats sur la souveraineté et la sécurité. Les accords de délimitation maritime, lorsqu’ils ne sont pas appuyés par des réalités politiques et militaires effectives, peinent à produire une stabilité durable.

 Cela soulève une question essentielle : 

si un État n’est pas en mesure d’assurer politiquement et militairement la protection de ses champs énergétiques offshore, peut-on encore les considérer comme des actifs souverains?

 Cette interrogation dépasse largement le cadre libanais et offre une grille de lecture pertinente pour de nombreux projets énergétiques offshore dans le Sud global.

 Souveraineté énergétique ou gouvernance énergétique déléguée ?

 Dans le cas libanais, l’investissement énergétique offshore dépasse les récits classiques du développement. La seule perspective de revenus ne constitue pas une garantie suffisante. Le véritable enjeu réside dans la capacité de l’État à gérer ces revenus de manière centralisée, transparente et durable.

 Il subsiste également une incertitude quant à la répartition des bénéfices entre différents acteurs politiques et armés, ainsi qu’à la capacité de protéger les infrastructures offshore en période de crise. Cet environnement d’incertitude éloigne le gaz offshore d’un modèle de souveraineté énergétique pour le rapprocher d’une forme de gouvernance énergétique déléguée, dans laquelle les acteurs externes influencent de fait les résultats.

Équation régionale : une concurrence silencieuse en Méditerranée orientale

 La concurrence énergétique en Méditerranée orientale ne se mesure plus uniquement à l’aune de la taille des réserves. La différenciation s’opère désormais sur la capacité des États à offrir un environnement de production stable, des cadres juridiques crédibles et des dispositifs de sécurité garantissant la prévisibilité pour les investisseurs.

Dans cette équation régionale, le Liban demeure un dossier à haut risque malgré son potentiel géologique. Comparé aux autres producteurs ou candidats à la production dans le bassin, la fragilité politique et l’incertitude sécuritaire continuent d’affaiblir sa position.

L’analyse de SAVYNOR

 Les champs gaziers offshore du Liban représentent bien davantage qu’un nouveau front de production en Méditerranée orientale. Ils révèlent une réalité fondamentale : les ressources énergétiques ne prennent une valeur réelle que lorsqu’elles sont adossées à une capacité étatique solide.

 Du point de vue de SAVYNOR, la question centrale n’est pas l’existence des réserves, mais l’identité de ceux qui en bénéficient, dans quelles conditions et pour quelle durée.

 Le cas libanais démontre avec clarté que l’énergie peut être à la fois une promesse de redressement et, lorsqu’elle est mal gouvernée, un facteur d’érosion supplémentaire de la souveraineté. À ce titre, le dossier offshore libanais doit être lu non seulement comme un développement régional, mais comme l’une des études de cas les plus instructives sur la relation globale entre énergie et autorité étatique.

---

레바논 해상 가스: 취약한 국가에서의 에너지 주권 모색

레바논은 동지중해 해역 내 자국 해양 구역에서 해상 탄화수소 탐사 및 개발 활동을 수행하기 위해 TotalEnergies, ENI, QatarEnergy로 구성된 국제 컨소시엄과 새로운 협정을 체결했다.

 동지중해는 오랫동안 단순히 탄화수소 잠재력만으로 정의되어 온 지역이 아니다. 보다 근본적인 질문은, 이러한 자원이 어떠한 정치적 조건 속에서 실제로 생산 단계에 진입할 수 있는가에 있다. 레바논의 해상 가스전은 이 질문을 가장명확하게 보여주는 사례 중 하나로 자리 잡았다.

 최근 체결된 탐사 및 개발 협정은 표면적으로는 기술적 성격의 에너지 투자처럼 보이지만, 그 이면에는 지질학을 훨씬넘어서는 복합적인 요소들이 존재한다. 국가 역량, 주권, 국경 안보, 그리고 국제 에너지 외교라는 쟁점들이 이 사안에깊이 얽혀 있다.

레바논에게 해상 가스는 단순한 경제적 기회가 아니다. 이는 분절된 국가 구조 속에서 중앙 권력이 어느 정도까지 기능할 수 있는지를 시험하는 지표이기도 하다.

기술적 틀: 탐사 협정의 구조

 레바논 정부는 해상 탐사 활동을 위해 TotalEnergies, ENI, QatarEnergy로 구성된 국제 컨소시엄과 협정을 체결했다.

이 컨소시엄의 구성은 결코 우연이 아니다.

• TotalEnergies는 동지중해 지역에서 정치적 리스크가 높은 환경 속에서 활동해 온 풍부한 경험을 보유하고 있다.

• ENI는 복잡하고 제도적으로 취약한 국가 환경에서 자원 개발 및 상류 부문 자산을 장기적으로 관리해 온전문성을 제공한다.

• QatarEnergy는 재정적 안정성과 외교적 균형이라는 요소를 이 파트너십에 더한다.

 그러나 이 사안에서 결정적인 요소는 기술적 역량만이 아니다. 핵심은 이러한 해상 가스전이 어떤 안보 구조 속에서 개발될 것인가에 있다.

지정학적 긴장: 에너지 개발 구역인가, 경계선인가

 레바논의 해상 구역은 단순히 해저에 위치한 에너지 자원이 아니라, 정치적 단층선 위에 놓여 있다. 이스라엘과의 해양경계 합의는 단기적으로 긴장을 완화한 것처럼 보이지만, 현장의 실질적 상황은 여전히 극도로 취약하다.

 이러한 맥락에서 해상 블록은 더 이상 순수한 에너지 생산 구역에 머물지 않는다. 이는 주권과 안보를 둘러싼 논쟁의 핵심 요소로 전환되고 있다. 정치적·군사적으로 실효성 있게 뒷받침되지 않는 해양 경계 합의는 지속 가능한 안정성을 제공하기 어렵다.

 여기서 핵심적인 질문이 제기된다.

한 국가가 자국의 해상 에너지 자산을 정치적·군사적으로 보호할 수 없다면, 그 자산을 과연 주권적 자산이라 부를 수있는가?

 이 질문은 레바논을 넘어, 글로벌 사우스 전반의 해상 에너지 프로젝트를 해석하는 데 있어 중요한 분석 틀을 제공한다.

에너지 주권인가, 에너지 대리 거버넌스인가

 레바논 사례에서 해상 에너지 투자는 전통적인 개발 담론을 넘어선다. 단순히 수익 창출 가능성만으로는 충분한 보장이 되지 않는다. 진정한 쟁점은 해당 수익이 국가에 의해 중앙집중적이고 투명하며 지속 가능한 방식으로 관리될 수 있는가에 있다.

 동시에, 잠재적 수익이 경쟁하는 정치 세력 및 무장 행위자들 사이에서 어떻게 분배될 것인지, 그리고 위기 상황에서 해상 인프라를 보호할 수 있을지에 대한 불확실성도 여전히 존재한다. 이러한 환경은 해상 가스를 에너지 주권의 도구라기보다, 외부 행위자들이 실질적으로 결과를 좌우하는 에너지 대리 거버넌스 모델에 가깝게 만든다.

지역적 방정식: 동지중해의 조용한 경쟁

 동지중해에서의 에너지 경쟁은 더 이상 매장량의 규모만으로 정의되지 않는다. 오늘날의 차별점은 국가가 얼마나 안정적인 생산 환경을 제공할 수 있는지, 신뢰할 수 있는 법적 틀과 투자자에게 예측 가능성을 제공하는 안보 구조를 갖추고있는지에 있다.

 이러한 지역적 방정식 속에서 레바논은 지질학적 잠재력에도 불구하고 여전히 고위험 국가로 분류된다. 분지 내 다른생산국 및 잠재적 생산국들과 비교했을 때, 정치적 취약성과 안보 불확실성은 레바논의 입지를 지속적으로 약화시키고있다.

SAVYNOR의 평가

 레바논의 해상 가스전은 동지중해에서의 새로운 생산 전선을 넘어서는 의미를 지닌다. 이는 에너지 자원이 강력한 국가 역량에 기반하지 않을 경우, 실질적인 가치를 갖기 어렵다는 사실을 명확히 보여준다.

 SAVYNOR의 관점에서 핵심은 가스의 존재 여부가 아니다. 중요한 것은 누가, 어떤 조건에서, 그리고 얼마 동안 그 자원의 혜택을 누리는가이다.

 레바논 사례는 에너지가 회복의 약속이 될 수 있는 동시에, 적절히 관리되지 않을 경우 주권을 더욱 잠식하는 요인이 될수 있음을 분명히 보여준다. 이러한 이유로 레바논의 해상 에너지 도시는 지역적 개발 사례를 넘어, 에너지와 국가 권력간의 글로벌 관계를 이해하는 데 있어 가장 교훈적인 사례 중 하나로 읽혀야 한다.

---

Ливанский офшорный газ: поиск энергетического суверенитета в условиях хрупкого государства

Ливан подписал новое соглашение с международным консорциумом в составе TotalEnergies, ENI и QatarEnergy о проведении офшорных работ по разведке и разработке углеводородных ресурсов в своих морских зонах в Восточном Средиземноморье.

 Восточное Средиземноморье уже давно определяется не только своим углеводородным потенциалом. Ключевой вопрос заключается в другом: при каких политических условиях эти ресурсы могут быть реально введены в промышленную эксплуатацию? Ливанские офшорные газовые месторождения стали одним из наиболее показательных примеров этой дилеммы.

 Хотя недавно подписанное соглашение по разведке и разработке на первый взгляд выглядит как сугубо технический энергетический проект, его глубинная логика выходит далеко за рамки геологии. В данном досье тесно переплетены вопросы государственной дееспособности, суверенитета, пограничной безопасности и международной энергетической дипломатии.

 Для Ливана офшорный газ является не просто экономической возможностью. Он представляет собой проверку того, в какой степени центральная власть способна функционировать в условиях фрагментированной государственной структуры.

Технические рамки: анатомия соглашения о разведке

 Правительство Ливана подписало соглашение о проведении офшорных разведочных работ с международным консорциумом, в который входят TotalEnergies, ENI и QatarEnergy.

Состав данного консорциума не является случайным.

• TotalEnergies обладает значительным опытом работы в политически чувствительных регионах Восточного Средиземноморья.

• ENI привносит долгосрочную экспертизу в управлении добычными активами в сложных и институционально уязвимых государствах.

• QatarEnergy обеспечивает финансовую устойчивость и дипломатический баланс в рамках партнёрства.

 Однако технические возможности сами по себе не являются определяющим фактором в этом досье. Ключевой вопрос заключается в том, в какой системе безопасности будет осуществляться разработка этих офшорных месторождений.

Геополитическое напряжение: энергетическое месторождение или линия разграничения?

 Ливанские офшорные районы расположены не только под морским дном, но и непосредственно на политических линиях разлома. Несмотря на то что соглашение о морской границе с Израилем временно снизило уровень напряжённости, фактическая ситуация остаётся крайне хрупкой.

 В этих условиях офшорные блоки перестают быть исключительно зонами энергетического производства. Они становятся неотъемлемой частью дискуссий о суверенитете и безопасности. Морские соглашения о разграничении, не подкреплённые реальными политическими и военными механизмами, с трудом обеспечивают долгосрочную стабильность.

 Возникает принципиальный вопрос:

если государство не способно обеспечить политическую и военную защиту своих офшорных энергетических активов, могут ли они считаться по-настоящему суверенными?

 Этот вопрос выходит далеко за пределы ливанского контекста и предлагает аналитическую рамку для оценки офшорных энергетических проектов в странах Глобального Юга.

Энергетический суверенитет или прокси-управление энергией?

 В ливанском случае офшорные энергетические инвестиции выходят за рамки классических нарративов развития. Одна лишь перспектива получения доходов не является достаточной гарантией. Центральная проблема заключается в способности государства управлять этими доходами централизованно, прозрачно и устойчиво.

 Сохраняется неопределённость и в вопросе распределения потенциальных доходов между конкурирующими политическими и вооружёнными акторами, а также в способности защитить офшорную инфраструктуру в периоды кризиса. В результате офшорный газ всё больше отдаляется от модели энергетического суверенитета и приближается к форме прокси-управления энергетическими ресурсами, при которой внешние акторы де-факто формируют исходы.

Региональное уравнение: тихая конкуренция в Восточном Средиземноморье

 Энергетическая конкуренция в Восточном Средиземноморье больше не определяется исключительно объёмами запасов. Ключевым фактором становится способность государств обеспечивать стабильную производственную среду, надёжные правовые рамки и архитектуру безопасности, создающую предсказуемость для инвесторов.

 В рамках этого регионального уравнения Ливан, несмотря на свой геологический потенциал, по-прежнему остаётся высокорисковым направлением. По сравнению с другими производителями и потенциальными участниками региона, политическая хрупкость и неопределённость в сфере безопасности продолжают подрывать позиции страны.

Оценка SAVYNOR

 Ливанские офшорные газовые месторождения представляют собой не просто новый производственный фронт в Восточном Средиземноморье. Они наглядно демонстрируют фундаментальный принцип: энергетические ресурсы приобретают реальную ценность лишь тогда, когда они опираются на сильную государственную способность.

 С точки зрения SAVYNOR, ключевой вопрос заключается не в наличии запасов газа, а в том, кто получает от них выгоду, на каких условиях и на протяжении какого времени.

 Ливанский кейс ясно показывает, что энергия может быть одновременно обещанием восстановления и, при отсутствии эффективного управления, фактором дальнейшей эрозии суверенитета. В этом смысле ливанское офшорное досье следует рассматривать не только как региональное энергетическое развитие, но и как один из наиболее показательных примеров глобальной взаимосвязи между энергетикой и государственной властью.